Tra cứu sản phẩm trước khi mua: các bước cụ thể

Trước khi bỏ tiền mua một sản phẩm dược liệu hay thực phẩm chức năng, có vài bước kiểm tra đơn giản.

Chúng mất vài phút và loại được phần lớn hàng có vấn đề.

Bước 1: Đọc nhãn

Tìm các thông tin bắt buộc:

• Số đăng ký hoặc số công bố sản phẩm.
• Tên và địa chỉ nhà sản xuất.
• Tên và địa chỉ đơn vị chịu trách nhiệm nếu là hàng nhập.
• Thành phần đầy đủ với hàm lượng.
• Ngày sản xuất và hạn dùng.
• Hướng dẫn sử dụng.
• Cảnh báo và đối tượng không nên dùng.
• Điều kiện bảo quản.

Thiếu bất kỳ mục nào trong số này là dấu hiệu cần dừng lại.

Các dấu hiệu trên nhãn cần cảnh giác

• Không có số đăng ký.
• Thành phần ghi mơ hồ — "cao dược liệu", "thảo dược quý".
• Không ghi hàm lượng.
• Ghi công dụng chữa bệnh — vi phạm quy định với thực phẩm chức năng.
• Không có phần cảnh báo.
• Nhãn in mờ, sai chính tả, dán chồng.
• Bao bì có dấu hiệu bị mở.

Bước 2: Tra cứu số đăng ký

Số đăng ký có thể tra trên cổng thông tin của cơ quan quản lý.

Khi tra, kiểm tra:

• Số có tồn tại không.
• Tên sản phẩm có khớp với sản phẩm đang cầm không.
• Đơn vị công bố có khớp không.
• Còn hiệu lực không.

Điểm thứ hai quan trọng: một số sản phẩm dùng số đăng ký của sản phẩm khác.

Hiểu đúng ý nghĩa của số đăng ký

Như đã nói ở bài trước:

• Nó cho biết sản phẩm đã hoàn tất thủ tục công bố.
• Nó không phải là xác nhận về hiệu quả điều trị.

Nhưng việc không có số đăng ký là vấn đề nghiêm trọng hơn nhiều — không ai chịu trách nhiệm, không có hồ sơ an toàn, không truy xuất được.

Bước 3: Tìm hiểu về nhà sản xuất

• Có địa chỉ cụ thể không?
• Có thông tin liên hệ không?
• Tìm trên mạng có thấy thông tin gì không?
• Có tiền sử vi phạm nào được công bố không?

Một nhà sản xuất không tìm thấy thông tin gì là dấu hiệu đáng chú ý.

Bước 4: Kiểm tra nơi bán

• Có địa chỉ cửa hàng thật không?
• Có giấy phép kinh doanh không?
• Có xuất hoá đơn không?
• Có chính sách đổi trả không?

Mục thứ ba quan trọng: hoá đơn là bằng chứng duy nhất nếu sau này có vấn đề.

Người bán từ chối xuất hoá đơn là dấu hiệu cần cân nhắc.

Bước 5: Hỏi dược sĩ

Đây là bước có giá trị nhất và ít người làm.

Cách hỏi

Mang theo:

• Sản phẩm hoặc ảnh chụp nhãn — cả mặt trước và mặt thành phần.
• Danh sách thuốc đang dùng.
• Thông tin về bệnh nền nếu có.

Câu hỏi:

• "Sản phẩm này có thành phần gì, dược sĩ xem giúp cháu?"
• "Cháu đang uống các thuốc này, có tương tác không?"
• "Với tình trạng của cháu thì có nên dùng không?"
• "Số đăng ký này có hợp lệ không?"

Đây là tư vấn có sẵn và miễn phí.

Bước 6: Tự hỏi mình

Trước khi quyết định, vài câu tự vấn:

1. Mình cần sản phẩm này cho mục đích cụ thể gì?
2. Có bằng chứng nào cho thấy nó giúp được mục đích đó không?
3. Mình đã hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ chưa?
4. Mình có đang trong trạng thái lo lắng hoặc bị thúc ép không?
5. Số tiền này có thể dùng vào việc gì hữu ích hơn không?
6. Nếu hoãn quyết định một tuần thì có mất gì không?

Câu cuối thường cho câu trả lời rõ ràng: hầu như không bao giờ mất gì.

Về hàng xách tay

Nhóm này khó kiểm tra hơn nhiều:

• Không có nhãn phụ tiếng Việt — người dùng không đọc được cảnh báo và chống chỉ định.
• Không có số đăng ký để tra.
• Không qua kiểm soát nhập khẩu.
• Không biết điều kiện bảo quản khi vận chuyển.
• Không có ai chịu trách nhiệm.
• Chính hàng xách tay cũng bị làm giả nhiều.

Nếu vẫn mua, ít nhất nên:

• Nhờ dịch phần cảnh báo và chống chỉ định.
• Tra cứu sản phẩm trên trang chính thức của nhà sản xuất.
• Hỏi dược sĩ về thành phần.
• Giữ lại bao bì.

Sau khi mua

• Giữ hoá đơn và bao bì cho tới khi dùng hết.
• Ghi lại ngày bắt đầu dùng.
• Theo dõi có biểu hiện bất thường không.
• Ngừng và đi khám nếu có vấn đề, mang theo sản phẩm.
• Khai báo với bác sĩ ở lần khám tới.

Nếu gặp sản phẩm có vấn đề

Nếu nghi ngờ một sản phẩm là hàng giả hoặc gây hại:

• Ngừng dùng.
• Giữ lại sản phẩm và bao bì.
• Đi khám nếu có triệu chứng.
• Có thể phản ánh với cơ quan quản lý thị trường hoặc cơ quan y tế địa phương.
• Thông báo cho người thân nếu họ cũng đang dùng.

Mục cuối có giá trị thực tế: nhiều sản phẩm lan truyền qua giới thiệu trong gia đình và họ hàng.

Câu hỏi thường gặp